İstakozlar Ölümsüz mü?

İstakozlar Ölümsüz mü?
Biyolojik ölümsüzlük doğada son derece nadir görülen bir durumdur. İnternette sıkça karşılaşılan “ıstakozlar sonsuza kadar yaşar” iddiası ise gerçeği tam olarak yansıtmaz. Istakozlar yaşlanmayı diğer canlılardan farklı yaşasalar da onlar da ölümlüdür.
Peki bu efsane nasıl ortaya çıktı? Bilim insanları neden ıstakozların yaşlanma sürecini sıra dışı buluyor.

Istakoz Nedir?
“İstakoz” adı birçok farklı deniz canlısı için kullanılsa da, gerçek ıstakozlar Nephropidae ailesine ait kabuklulardır.Bu gruba, European lobster ve American lobster gibi ticari değeri yüksek türler dahildir.
İstakozlar Ne Kadar Yaşar?
İstakozların yaşını belirlemek oldukça zordur. Çünkü büyüdükçe dış iskeletlerini tamamen değiştirirler ve geride yaşlarını gösterecek kemik veya sert yapı bırakmazlar.Bilim insanları bu nedenle göz saplarında biriken yağ kalıntılarını inceleyerek yaş tahmini yapmaya çalışmıştır.

Araştırmalara göre:
Erkek Avrupa ıstakozları ortalama 31 yıl,Dişiler ise yaklaşık 54 yıl yaşayabiliyor.Bazı istisnai bireylerin ise 70 yaşın üzerine çıktığı düşünülüyor.
Peki Neden “Ölümsüz” Sanılıyorlar?
Bu efsanenin temel nedeni, ıstakozların yaşamları boyunca büyümeye devam etmesidir.İnsanlar belirli bir yaştan sonra büyümeyi bırakırken, ıstakozlarda “belirsiz büyüme” adı verilen bir durum görülür. Yani uygun koşullarda yaşamları boyunca büyümeyi sürdürebilirler.

Ayrıca yaşlandıklarında:
Güçten düşmezler,
Üreme yeteneklerini kaybetmezler,
Normal şekilde beslenmeye devam ederler,
Kaybettikleri uzuvları yeniden oluşturabilirler.

Bu özellikler onları diğer canlılardan oldukça farklı gösterir.Ama Gerçek Şu: Istakozlar da Ölür.Her ne kadar yaşlanmaya dirençli olsalar da ıstakozlar sonsuz yaşamaz.
Ölüm nedenleri arasında:

• Avlanma,
• Hastalıklar,
• Kabuk enfeksiyonları,
• Kabuk değiştirme sırasında aşırı enerji kaybı bulunur.

Özellikle yaşlı ıstakozlarda kabuk değiştirmek çok fazla enerji gerektirir. Bazı bilim insanlarına göre yaşlı bireylerin bir kısmı bu süreçte yorgunluktan ölebilir.

Dev Boyutlara Ulaşabiliyorlar
İstakozlar oldukça büyük boyutlara ulaşabilir.Şimdiye kadar kaydedilen en büyük ıstakoz, 1977 yılında Kanada açıklarında yakalanan bir American lobster örneğiydi.
Bu dev canlı:
Yaklaşık 1 metre uzunluğundaydı,20 kilogramdan fazla ağırlığa sahipti.Bu rekor hâlâ dünyanın en ağır deniz kabuklusu rekoru olarak kabul edilmektedir.

Yaşlanmanın Sırrı: Telomeraz
Bilim insanlarının en çok dikkatini çeken konu, ıstakozların hücresel yaşlanmaya karşı gösterdiği dirençtir.Hücrelerimiz bölündükçe DNA’nın uç kısmındaki telomerler kısalır. Telomerler fazla kısaldığında hücre artık bölünemez ve yaşlanma başlar.İstakozlarda ise telomeraz adı verilen bir enzimin çok aktif olduğu düşünülüyor.
Bu enzim:

• Telomerleri onarır,
• Hücrelerin daha uzun süre bölünmesini sağlar,
• Hücresel yaşlanmayı geciktirir.

Bu yüzden ıstakozlar yaşlandıkça bile genç bireyler gibi davranmaya devam edebilir.İnsanlarda da telomeraz bulunur, ancak çoğu hücrede aktif değildir. Genellikle yalnızca kök hücrelerde, embriyonik dokularda ve bazı tümör hücrelerinde yüksek aktivite gösterir.
Sonuç
İstakozlar biyolojik olarak sıra dışı canlılardır. Yaşam boyu büyümeleri, hücrelerini uzun süre yenileyebilmeleri ve yaşlılık belirtilerini geç göstermeleri onları “ölümsüz” gibi gösterse de gerçek farklıdır.Onlar da hastalanır, avlanır, enerji kaybeder ve sonunda ölürler.
Yani internet efsanelerinin aksine, ıstakozlar sonsuza kadar yaşamaz. Ancak yaşlanma konusundaki gizemleri, bilim dünyasının hâlâ büyük ilgiyle araştırdığı konular arasında yer almaktadır.